ZAKŁAD NEUROBIOLOGII

NEUROBIOLOGICZNE PODSTAWY MOTORYCZNOŚCI
Wychowanie fizyczne II rok (studia 2 stopnia)

PROGRAM ĆWICZEŃ

Ćwiczenie 1: Fizjologia neuronu i synaps

  • budowa komórki nerwowej, ze szczególnym uwzględnieniem błony komórkowej
  • typy neuronów
  • komórki glejowe
  • elektryczna polaryzacja błony komórkowej
  • rozkład jonów wewnątrz i na zewnątrz komórki
  • pojęcie, mechanizm działania i typy kanałów jonowych
  • transport przez błonę komórkową
  • pompa sodowo-potasowa
  • potencjał czynnościowy: mechanizm powstawania, fazy, amplituda, czas trwania
  • budowa osłonki mielinowej
  • podział włókien nerwowych ze względu na grubość i osłonki
  • przewodnictwo skokowe i ciągłe
  • przewodnictwo antydromowe i ortodromowe
  • rodzaje i budowa synaps
  • mechanizm przewodnictwa synaptycznego
  • opóźnienie synaptyczne
  • neurotransmitery
  • postsynaptyczne potencjały pobudzające (EPSP) i hamujące (IPSP)
  • powstawanie potencjału czynnościowego w neuronie, rola wzgórka aksonu
  • sumowanie czasowe i przestrzenne
  • hamowanie i torowanie presynaptyczne
  • dywergencja i konwergencja
  • synapsy elektryczne
  • rejestracje wewnątrzkomórkowe z neuronów

Ćwiczenie 2: Tkanka mięśniowa i mechanizm skurczu

  • unerwienie motoryczne mięśni szkieletowych
  • motoneurony
  • synapsa nerwowo-mięśniowa (płytka motoryczna)
  • morfologia włókien mięśniowych i ich zróżnicowanie
  • ultrastruktura włókna mięśniowego, budowa sarkomeru
  • molekularny mechanizm skurczu włókna mięśniowego
  • przewodnictwo we włóknach mięśniowych
  • fizjologia komórki mięśniowej

Ćwiczenie 3: Jednostki ruchowe

  • dane morfologiczne o strukturze jednostek ruchowych
  • podział jednostek ruchowych
  • charakterystyka różnych typów jednostek
  • test zmęczenia
  • objaw ugięcia
  • czynność jednostek w skurczu dowolnym, rekrutacja i dekrutacja
  • zależność siły jednostek ruchowych od częstotliwości i wzoru pobudzeń
  • elektromiografia – zapis aktywności elektrycznej jednostek ruchowych
  • prawidłowy zapis elektromiograficzny
  • zjawisko drżenia fizjologicznego

Ćwiczenie 4: Rdzeń kręgowy

  • położenie i budowa zewnętrzna rdzenia kręgowego
  • budowa wewnętrzna rdzenia kręgowego
  • istota biała i istota szara
  • komórki nerwowe rogu tylnego, istoty pośredniej i rogu przedniego
  • ośrodki autonomiczne w rdzeniu kręgowym
  • wybrane drogi wstępujące (czuciowe) rdzenia kręgowego: droga rdzeniowo-wzgórzowa boczna i przednia, droga rdzeniowo-opuszkowa (pęczek smukły i klinowaty), droga rdzeniowo-móżdżkowa przednia i tylna
  • wybrane drogi zstępujące (ruchowe) rdzenia kręgowego: droga korowo-rdzeniowa, droga czerwienno-rdzeniowa, droga przedsionkowo-rdzeniowa przyśrodkowa i boczna
  • znaczenie rdzenia kręgowego dla ruchu

Ćwiczenie 5: Pień mózgu i móżdżek

  • budowa zewnętrzna i wewnętrzna pnia mózgu (rdzeń przedłużony, most, śródmózgowie)
  • nerwy czaszkowe i ich jądra ruchowe, czuciowe i autonomiczne
  • jądro smukłe i klinowate, jądro dolne oliwki, jądro czerwienne oraz ich połączenia aferentne i eferentne
  • twór siatkowaty pnia mózgu
  • rola pnia mózgu w sterowaniu ruchem
  • budowa makroskopowa móżdżku
  • budowa mikroskopowa móżdżku (struktura warstwowa kory, istota biała, włókna nerwowe, jądra móżdżku)
  • połączenia móżdżku (drogi doprowadzające i odprowadzające związane z ruchem, szczególne znaczenie połączeń z narządem równowagi)
  • funkcje i czynność móżdżku
  • zaburzenia czynności motorycznych wynikające z uszkodzeń móżdżku

Ćwiczenie 6: Półkule mózgu

  • wzgórze: położenie i rola
  • budowa zewnętrzna półkul mózgu
  • organizacja wewnętrzna półkul (kora mózgu, jądra podkorowe, istota biała, rodzaje włókien)
  • budowa mikroskopowa kory nowej (neocortex)
  • cytoarchitektonika kory ruchowej
  • lokalizacja czynności w korze mózgu (pola rzutowania)
  • korowe ośrodki ruchowe i programowanie ruchów dowolnych
  • położenie i rola jąder podstawnych
  • układ limbiczny
  • kora kojarzeniowa i wyższe czynności nerwowe

REGULAMIN ĆWICZEŃ

  • Ćwiczenia odbywają się w podgrupach, w salach ćwiczeń Zakładu Neurobiologii, w kolejności ustalonej przed rozpoczęciem zajęć.
  • Obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa. Student traci prawo do zaliczenia zajęć, jeśli liczba nieobecności na wszystkich ćwiczeniach przekracza 30%. Nie ma możliwości odrabiania ćwiczeń.
  • Studenci, którzy uzyskali zgodę na indywidualną organizację studiów, zobowiązani są przed rozpoczęciem semestru uzgodnić z prowadzącymi ćwiczenia stały termin odbywania ćwiczeń.
  • Na zakończenie ćwiczeń przeprowadzane jest zaliczenie z całości materiału. Podstawę przygotowania stanowią wykłady, ćwiczenia i wskazane piśmiennictwo.
  • Podstawą oceny zaliczenia przedmiotu w I terminie jest suma punktów uzyskana na sprawdzianie końcowym, ocenianym w skali od 0 do 20 punktów:
    • < 11 niedostateczny
    • 11 – 12.5 dostateczny
    • 13 – 14.5 dostateczny+
    • 15 – 16.5 dobry
    • 17 – 18.5 dobry+
    • 19 – bardzo dobry
  • Dodatkowe punkty można uzyskać za obecność na wykładach (1 pkt) oraz obecność na wszystkich ćwiczeniach (1 pkt).

ZALECANE PODRĘCZNIKI

  • J. GÓRSKI (RED.) „FIZJOLOGICZNE PODSTAWY WYSIŁKU FIZYCZNEGO”, PZWL WARSZAWA, 2006
    ROZDZIAŁ 1 - PIOTR KRUTKI, JAN CELICHOWSKI „UKŁAD NERWOWY” ROZDZIAŁ 2 - JAN CELICHOWSKI „UKŁAD MIĘŚNIOWY”
  • J. GÓRSKI (RED.) „FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA”, PZWL WARSZAWA, 2010
  • W.F. GANONG „FIZJOLOGIA. PODSTAWY FIZJOLOGII LEKARSKIEJ”, PZWL WARSZAWA, 2007
  • S. KONTUREK „FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA”, ELSEVIER URBAN & PARTNER, WROCŁAW 2007
  • K. GROTTEL, J. CELICHOWSKI „ORGANIZACJA MIĘŚNIA I STEROWANIE RUCHEM. CZ. I. ORGANIZACJA MIĘŚNIA”, AWF POZNAŃ, 2000
  • K. GROTTEL, P. KRUTKI „ORGANIZACJA MIĘŚNIA I STEROWANIE RUCHEM. CZ. II. STEROWANIE RUCHEM”, PWN WARSZAWA-POZNAŃ, 1996
  • BOCHENEK, M. REICHER „ANATOMIA CZŁOWIEKA. T.IV - UKŁAD NERWOWY OŚRODKOWY”, PZWL WARSZAWA, 1989
  • LONGSTAFF „KRÓTKIE WYKŁADY. NEUROBIOLOGIA” PWN WARSZAWA 2002
  • G.G. MATTHEWS „NEUROBIOLOGIA. OD CZĄSTECZEK I KOMÓREK DO UKŁADÓW”, PZWL WARSZAWA, 2000